Нусхаи чоаи
  Аз 10 то 15 ноябри соли 2026 директори Институти масъалаҳои об, гидроэнергетика ва экологияи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон (ИМОГЭ АМИТ), доктори илмҳои техникӣ Аминҷон Гулаҳмадзода бо сафари корӣ дар Ҷумҳурии Мардумии Чин қарор дошт. Бо даъвати Донишгоҳи заминшиносии Чин (Ухан) ӯ дар Конференсияи 24-уми байналмилалии мубодилаи мутахассисон (CIEP 2026) дар шаҳри Шанхай ширкат варзид.
? CIEP 2026: форуми ҷаҳонии илм ва истеъдодҳо
CIEP соли 2001 таъсис ёфтааст ва яке аз бузургтарин форумҳои миллии Чин дар соҳаи илм, технология ва захираҳои инсонӣ мебошад. Ташкилкунандагони он Вазорати захираҳои инсонӣ ва таъминоти иҷтимоии ҶМЧ (Идораи давлатӣ оид ба корҳои мутахассисони хориҷӣ) ва Ҳукумати халқии шаҳри Шанхай мебошанд. Шиори имсолаи конференсия «Ҷамъ овардани истеъдодҳои ҷаҳонӣ, ҳамкории судманд барои ҳама» буд. Дар доираи он қариб 150 чорабинӣ ва иштироки беш аз 3100 коршиноси байналмилалӣ пешбинӣ шуда буд.
? Маърӯзаи Тоҷикистон дар Шанхай
12 ноябр Аминҷон Гулаҳмадзода дар ҷаласаи пленарӣ оид ба хатарҳои геологӣ ва идоракунии ҷаҳонӣ бо маърӯзаи «Системаи обии кӯҳии Тоҷикистон дар шароити тағйирёбии иқлим» баромад кард. Тоҷикистон ягона кишвари Осиёи Марказӣ дар қатори маърӯзачиёни ин ҷаласа буд. Маърӯза ба тағйирёбии пиряхҳо, пешгӯиҳои иқлимӣ, ҷараёни дарёҳо ва огоҳсозии барвақтӣ аз хушксолӣ бахшида шуда, ба натиҷаҳои таҳқиқоти муштарак бо шарикони чинӣ асос ёфтааст.
? Моделҳои иқлимӣ бо коршиноси IPCC
Яке аз лаҳзаҳои муҳими сафар ҳамкорӣ бо профессор Хосе А. Маренго, олими маъруфи соҳаи иқлимшиносӣ, муаллифи гузоришҳои арзёбии IPCC ва ҳаммуаллифи таҳқиқоти муштарак бо ИМОГЭ АМИТ ва Донишгоҳи заминшиносии Чин буд. Масъалаҳои зерин баррасӣ шуданд:
? то чӣ андоза моделҳои глобалии иқлимӣ (MIROC, HadGEM, ECHAM/MPI) шароити Помирро дуруст инъикос мекунанд;
? усулҳои миқёскунонии (даунскейлинги) моделҳо барои релефи мураккаби кӯҳӣ;
? истифодаи насли нави моделҳои иқлимӣ (CMIP7) барои пешгӯии пиряхҳо, барф, ҷараёни дарёҳо ва захираҳои оби Тоҷикистон.
? Мулоқот бо олимони 14 кишвар
?? Австралия: проф. Грегори А. Хаусман
?? Австрия: проф. Кристоф фон Хагке
?? Канада: проф. Т. Марк Харрисон ва д-р Сяолан Ван
?? Фаронса: проф. Билал У. Хак (Донишгоҳи Сорбонна) ва проф. Андре Ревил
?? Юнон: проф. Георгиос Христидис
?? Ҳиндустон: д-р Юнус Али Пулпадан
?? Италия: проф. Лоренсо Бретсси
?? Нидерланд: проф. Ян Р. Вейбранс
???? Перу/Бразилия: проф. Хосе А. Маренго
?? Ҷумҳурии Корея: проф. Тэсон Ким ва проф. Чонюл Пак
?? Швейтсария: проф. Тарас Герья
?? Британияи Кабир: проф. Доррик Стоу
?? Чин: профессорони пешбари Донишгоҳи заминшиносии Чин
? Донишгоҳи заминшиносии Чин: ҷои 1-ум дар ҷаҳон дар соҳаи илмҳои Замин
Донишгоҳи заминшиносии Чин соли 1952 таъсис ёфтааст ва яке аз донишгоҳҳои калидии миллии Чин дар барномаи «Double First-Class» мебошад:
? Ҷои 1-ум дар ҷаҳон дар соҳаи илмҳои Замин (U.S. News 2026)
? Ҷои 2-юм дар илмҳои Замин, ҷои 3-юм дар зондкунии фосилавӣ ва ҷои 8-ум дар муҳандисии захираҳои об (ShanghaiRanking GRAS 2026)
? Ҷои 10-ум дар геология (QS 2026)
? 3 лабораторияи калидии давлатӣ, Маркази миллии муҳандисӣ-тадқиқотии ГИС, Истгоҳи миллии саҳроии тадқиқоти хатарҳои геологӣ ва 34 самти илмӣ
? Ухан: ба сӯи Лабораторияи муштарак
Ҳайат дар Маркази миллии муҳандисӣ-тадқиқотии системаҳои иттилоотии ҷуғрофии донишгоҳ (NERCGIS) расман пазируфта шуд. Ин марказ платформаи миллии MapGIS-ро таҳия кардааст ва барои фуруди бехатари ҳамаи киштиҳои кайҳонии сарнишиндори «Шэнчжоу» аз «Шэнчжоу-5» то «Шэнчжоу-19» дастгирии геофазоӣ расонидааст. Мулоқотҳо баргузор шуданд бо:
? профессор Чэн Нэнчэн, директори NERCGIS;
? профессор Чжан Сян, намояндаи Бунёди миллии илмҳои табиии Чин (NSFC);
? профессор Гуан Цинфэн, директори Идораи ҳамкориҳои байналмилалии донишгоҳ.
Натиҷаҳои асосӣ:
✅ Пешниҳоди таъсиси Лабораторияи муштараки интеллекти геофазоии Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ва Донишгоҳи заминшиносии Чин, ки аз ҷониби роҳбарияти донишгоҳ дастгирӣ ёфт.
✅ Бо намояндаи Бунёди миллии илмҳои табиии Чин (NSFC) гуфтушунидҳо анҷом дода шуданд. Мувофиқа шуд, ки Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ба NSFC барои шарикӣ муроҷиат пешниҳод мекунад ва намояндаи NSFC дар ба қайд гирифтани АМИТ ҳамчун ташкилоти шарики NSFC мусоидат хоҳад кард. Ин имкон медиҳад, ки дар оянда лоиҳаҳои илмии муштараки олимони Тоҷикистону Чин тавассути NSFC маблағгузорӣ ва дастгирӣ карда шаванд.
✅ Лаборатория ба ҳамкориҳои дарозмуддат дар доираи Вазорати илм ва технологияҳои ҶМЧ (MOST) ва Бунёди миллии илмҳои табиии Чин (NSFC) такя хоҳад кард.
✅ Мубодилаи олимони ҷавон ва докторантҳо, роҳбарии муштарак ва омӯзиш дар соҳаҳои зондкунии фосилавӣ, ГИС ва моделсозии гидрологӣ.
✅ Шиносоӣ бо технологияҳои пешрафтаи Чин: дугоникҳои рақамӣ, моделҳои GeoAI барои огоҳсозии барвақтӣ аз ярчҳо ва шабакаҳои интеллектуалии мушоҳида бо истифодаи ҳавопаймоҳои бесарнишин, роботҳо ва сенсорҳои экологӣ.
?? Аҳамият барои Тоҷикистон
Ин ҳамкорӣ ташаббусҳои ҷаҳонии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар самти об ва иқлимро дастгирӣ мекунад. Аз ҷумла: Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор» (2018–2028), Соли байналмилалии ҳифзи пиряхҳо (2025) ва Даҳсолаи амал оид ба илмҳои криосфера (2025–2034).
Натиҷаҳои сафар ба амалисозии ҳуҷҷатҳо ва ҳадафҳои стратегии Ҷумҳурии Тоҷикистон мусоидат хоҳанд кард:
? Стратегияи миллии рушди Ҷумҳурии Тоҷикистон барои давраи то соли 2030;
? Стратегияи миллии оби Ҷумҳурии Тоҷикистон барои давраи то соли 2040 ва Нақшаи амали он барои солҳои 2025–2027;
?️ Стратегияи миллии мутобиқшавӣ ба тағйирёбии иқлими Ҷумҳурии Тоҷикистон барои давраи то соли 2030 ва Нақшаи амали он дар солҳои 2025–2027;
❄️ Шабакаи давлатии мушоҳидаи пиряхҳо;
⚠️ Стратегияи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба паст кардани хавфи офатҳои табиӣ барои солҳои 2019–2034;
⚡ ҳадафи стратегии таъмини истиқлолияти энергетикӣ тавассути рушди гидроэнергетика;
? таъмини амнияти озуқаворӣ ва рушди кишоварзӣ, аз ҷумла обёрии самаранок;
? Барномаи давлатии кабудизоркунии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои давраи то соли 2040;
? Барномаи давлатии мақсадноки рушди илмҳои риёзӣ, дақиқ ва табиӣ барои солҳои 2026–2030.
 
 
 
Last modified on Душанбе, 16 Ноябр 2026